mục từ
Định nghĩa
- Danh từ:
- Từ, cụm từ hoặc khái niệm được chọn làm đầu mục để giải thích trong một từ điển, bách khoa toàn thư hoặc danh mục có hệ thống: "mục từ" là đơn vị cơ bản cấu thành nên một cuốn từ điển, đại diện cho một đối tượng cần được định nghĩa hoặc giải thích.
- Phần nội dung tương ứng với một đầu mục cụ thể trong một công trình tra cứu: "mục từ" còn chỉ toàn bộ thông tin (bao gồm định nghĩa, ví dụ, cách dùng...) được trình bày dưới một đầu mục nhất định.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Cuốn từ điển này có hơn 50.000 mục từ. (Công trình tra cứu này chứa hơn 50.000 đơn vị đầu mục để tra cứu.)
- Mục từ "hiếu thảo" được giải thích rất rõ ràng và có nhiều ví dụ minh họa. (Phần nội dung giải thích cho từ "hiếu thảo" rất chi tiết.)
- Các nhà biên soạn đang thảo luận về cách sắp xếp các mục từ trong bách khoa toàn thư. (Họ đang bàn về việc tổ chức các đầu mục trong công trình tra cứu.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "mục từ chính": mục từ quan trọng, thường được in đậm hoặc trình bày nổi bật, là điểm tra cứu chính.
- Từ "ăn" là một mục từ chính, còn các cụm từ như "ăn ở", "ăn nói" có thể được giải thích ngay trong mục từ này.
- "mục từ phụ" hoặc "mục từ con": mục từ được liệt kê và giải thích bên trong phần của một mục từ chính khác.
- Các thành ngữ thường được trình bày dưới dạng các mục từ phụ trong từ điển.
Biến thể và từ liên quan
- Đầu mục (danh từ): từ hoặc cụm từ được chọn làm tiêu đề cho một mục từ; thường dùng thay thế cho "mục từ" trong một số ngữ cảnh.
- Cần chọn lọc kỹ lưỡng các đầu mục khi biên soạn từ điển.
- Từ vựng (danh từ): tập hợp các từ của một ngôn ngữ; khái niệm rộng hơn, trong đó các "mục từ" là những đơn vị được chọn để đưa vào từ điển.
- Thuật ngữ (danh từ): từ hoặc cụm từ biểu thị một khái niệm chuyên môn; một loại "mục từ" đặc thù trong từ điển chuyên ngành.
Từ đồng nghĩa
- Từ điển mục (danh từ, ít dùng): từ đồng nghĩa trực tiếp, chỉ cùng một khái niệm.
- Điều mục (danh từ): thường dùng trong văn bản pháp luật hoặc danh sách điều khoản, có thể dùng trong ngữ cảnh tương tự về cấu trúc có hệ thống.
Lưu ý sử dụng
- "Mục từ" là thuật ngữ chuyên ngành từ điển học và xuất bản. Trong giao tiếp hàng ngày, người ta có thể dùng từ đơn giản hơn như "từ" hoặc "phần giải thích" tùy ngữ cảnh, nhưng ý nghĩa sẽ không hoàn toàn chính xác và chuyên biệt như "mục từ".
- Không nhầm lẫn "mục từ" với "mục lục" (bảng liệt kê các phần, chương của sách).